Muzyka i Marihuana — Historia Symbiozy
Od jazz tea pads lat 30. po Wiz Khalifa. Bob Marley, Cypress Hill, Snoop Dogg, polski rap. Historia muzyki tworzonej i słuchanej pod wpływem.
Najważniejsze: Marihuana towarzyszy muzyce od jazzowych lat 30. (Louis Armstrong, Cab Calloway). Reggae uczyniło konopie sakramentem (Bob Marley, Peter Tosh). Hip-hop złotej ery (Cypress Hill, Dr Dre, Snoop) i współczesny rap (Wiz Khalifa, Berner) opierają się na kulturze konopnej. Polska scena: Paktofonika, Eldo, O.S.T.R., Quebonafide.
Jazz — kolebka muzyki konopnej
Jazz lat 1920-40 to pierwsza muzyka, w której marihuana była otwartym tematem. W Harlemie i Nowym Orleanie istniały tea pads — lokale, gdzie czarni jazzmani palili trawę ("tea" lub "muggles" jako kod) między setami.
Louis Armstrong
Słynął z palenia marihuany przez całe życie (od lat 20. do śmierci 1971). Codziennie. Nazywał ją "gage" i pisał do prezydenta Eisenhowera prosząc o legalizację. Jego utwór "Muggles" (1928) to muzyczny hołd dla trawy ("muggles" = slang lat 20).
Cab Calloway
"Reefer Man" (1932) — pierwsza popularna piosenka o palaczu trawy. "Have you ever met that funny reefer man / If he said he swam to China and he sells you Bay of Sin..."
Fats Waller
"Viper's Drag" (1934), "If You're a Viper" — vipers to slangowo palacze marihuany. Utwory celebrujące jointy w jazzowej kulturze.
Mezz Mezzrow
Klarnecista i dealer marihuany na Harlemie lat 30. Tak słynny, że jego nazwisko stało się slangiem — "mezz" znaczyło dobrej jakości trawę. Autobiografia Really the Blues (1946) — chronika jazzowej sceny konopnej.
Reggae i Rastafari — sakrament
Dla Rastafarian marihuana (ganja, herb) to święta roślina i sakrament. Cytat z Apokalipsy 22:2: "the leaves of the tree were for the healing of the nations" jest interpretowany jako odniesienie do konopi. Reggae jako muzyka Rasta stało się globalnym ambasadorem kultury konopnej.
Bob Marley (1945-1981)
Najważniejsza ikona reggae i marihuany. Jego życie i muzyka nierozłącznie związane z ganją. Albumy: Catch a Fire (1973), Burnin' (1973), Natty Dread (1974), Rastaman Vibration (1976), Exodus (1977), Kaya (1978 — tytułowa odmiana trawy), Survival (1979), Uprising (1980).
Najsłynniejsze utwory konopne: "Easy Skanking" ("excuse me while I light my spliff"), "Kaya", "Africa Unite".
Peter Tosh (1944-1987)
Bardziej radykalny niż Marley w sprawach legalizacji. Jego utwór "Legalize It" (1976) stał się hymnem pro-legalizacyjnym globalnie. Album o tej samej nazwie sprzedał miliony kopii. Cytat: "Legalize it / don't criticize it."
Burning Spear
Roots reggae. Utwory o świętości ganji, krytyka kolonializmu i Babilonu.
Współczesne reggae i dancehall
- Damian Marley — syn Boba, kontynuuje tradycję
- Snoop Lion (krótki epizod Snoop Dogga w reggae, 2013)
- Chronixx, Protoje — roots revival
- Sean Paul, Sizzla, Capleton — dancehall ze stałą obecnością ganji
Rock i kontrkultura lat 60-70
Lata 60. to summer of love, eksperymentowanie z substancjami i powstanie kontrkultury hippie. Marihuana stała się symbolem buntu przeciw establishmentowi.
The Beatles
Wprowadzeni do marihuany przez Boba Dylana w 1964 w Nowym Jorku. Wpływ słychać od Rubber Soul (1965). Paul McCartney przyznał się w 1997. John Lennon: "I Get High with a Little Help from My Friends" (1967 — choć oficjalnie o przyjaciołach).
Bob Dylan
Wszedł do The Beatles w kwestii trawy. Jego cała późniejsza twórczość przesiąknięta. "Rainy Day Women #12 & 35" ("everybody must get stoned").
Jimi Hendrix, Janis Joplin, Doors
Cała generacja Woodstock '69. Hendrix grał często "podpalony". Doors — "Light My Fire". Joplin — bluesowa wokalistka, marihuana + alkohol jako stałe elementy.
Pink Floyd
The Dark Side of the Moon (1973) — kanoniczny album do palenia. Synchronizacja z Wizard of Oz. Sound design pod psychoaktywne stany.
Black Sabbath
"Sweet Leaf" (1971) z albumu Master of Reality — Tony Iommi otwiera piosenkę zakaszleniem od trawy. Klasyczny metal-stoner hymn. "My life is free now, my life is clear / I love you sweet leaf, though you can't hear."
Stoner rock / doom
- Kyuss, Sleep, Electric Wug, Monster Magnet — gatunek opierający się estetycznie na konopiach
- Sleep — Dopesmoker (1999) to 63-minutowy utwór o palaczach pielgrzymujących
Hip-hop złota era — chronic culture
Lata 90. to złota era hip-hopu i okres, w którym marihuana stała się centralnym tematem rapu. Cypress Hill, Dr Dre, Snoop, Method Man — definiowali kulturę palenia w hip-hopie.
Cypress Hill
Latynoska grupa z LA (B-Real, Sen Dog, DJ Muggs). Album Cypress Hill (1991) → Black Sunday (1993). Hity: "Hits from the Bong", "I Wanna Get High", "Insane in the Brain". Pionierzy SmokeOut Festival.
Dr Dre — The Chronic (1992)
Album, który zdefiniował G-funk. Tytuł od slangowej nazwy mocnej trawy ("chronic" = high quality kush). Wypromował Snoop Dogga. Hity: "Nuthin' but a 'G' Thang", "Let Me Ride". Album-kamień milowy.
Snoop Dogg
Lider kultury konopnej w hip-hopie. Debiut Doggystyle (1993). Założył markę Leafs By Snoop. Sponsorował legalizację. Ikona globalna. Hity: "Smoke Weed Everyday" (z "Drop It Like It's Hot"), "Gin and Juice", "Young, Wild & Free" (z Wiz Khalifa).
Method Man + Redman
Wu-Tang i Def Squad. Duet stoner-rap. Albumy: Blackout! (1999), Blackout! 2 (2009). Film How High (2001). Hity: "How High", "Da Rockwilder".
Three 6 Mafia
Memphis. "Stay Fly" (2005). Triggered crunk/trap.
Współczesny rap i marihuana
Wiz Khalifa
Pittsburgh. Marka Khalifa Kush (KK). Albumy: Rolling Papers (2011), O.N.I.F.C. (2012). Hity: "Black and Yellow", "Roll Up", "Young, Wild & Free" (z Snoop Dogg). Ikona millennial-rap-stoner.
Curren$y
Nowy Orlean. Niesamowicie płodny — wydaje 2-3 mixtape'y rocznie. Cała estetyka oparta na jet life + trawa. Albumy: Pilot Talk (2010), The Stoned Immaculate (2012).
Berner
San Francisco. Założył Cookies — markę odmiany Girl Scout Cookies (potem Cookies SF dispensary chain). Rapper + businessman konopny.
Action Bronson
Queens. Były szef kuchni. Show F*ck, That's Delicious. Marihuana, jedzenie, kulinaria.
Westside Gunn, Conway, Benny the Butcher (Griselda)
Buffalo. Boom-bap revival. Marihuana w kontekście street rapu.
Mac Miller
Pittsburgh. Stoner rap z poetyckim flow. Best Day Ever (2011), Macadelic (2012). Zmarł 2018.
Polska scena — polski rap konopny
Polski rap od początku lat 2000 ma silne związki z kulturą konopną. Tematy: palenie, walka z prohibicją, codzienność.
Paktofonika
Trójmiasto Magik + Fokus + Rahim. Pierwszy album Kinematografia (2000) — kamień węgielny polskiego hip-hopu. Magik popełnił samobójstwo 2000. Utwory: "Jestem Bogiem", atmosfera konopna w wielu kawałkach.
O.S.T.R.
Łódź. Producent + raper. Niezwykle płodny. Marihuana często w tekstach jako tło codzienności. Albumy: Tabasko (2002), Jazzurekcja (2008), Życie po śmierci (2010).
Eldo
Warszawa. Lirowy, poetycki rap. Utwory: "Pierwsza miłość", klimat introspekcji.
Quebonafide
Współczesna ikona. Albumy: Egzotyka (2017), Romantic Psycho (2021). Marihuana w wielu tekstach jako część lifestyle'u.
Tede
Warszawa. Pionier polskiego rapu, od początku otwarty o paleniu. Album Glamou Rap (2008).
Donguralesko (Donguralesko)
Poznań. Klasyk polskiego rapu. Totem leśnych ludzi (2009). Atmosfera lasu i konopnego luzu.
Bedoes, ReTo, Białas, Sokół
Współczesna polska scena — często otwarcie o paleniu, kultura street'owa.
Polskie utwory konopne
- Sokół - "W aucie"
- O.S.T.R. - "Ja tu tylko sprzątam"
- Tede - "Glamou Rap"
- Quebonafide - "To z gór"
- Paktofonika - "Bezgranicznie"
Country, Americana i aktywizm
Willie Nelson
Country legend, urodzony 1933. Najsłynniejszy aktywista pro-legalizacji. Założył markę Willie's Reserve (legalna trawa w Kolorado, Waszyngtonie, Nevada). W 2015 zapalił jointa na dachu Białego Domu (apokryficzne, ale opowiadane).
Co rok organizuje Luck Reunion i Outlaw Music Festival. Wciąż koncertuje w wieku 90+ lat. Pali codziennie. Wpływowy w polityce — wspierał Obamę i Sandersa.
Merle Haggard
"Okie from Muskogee" (1969) — ironiczna piosenka anty-hippie ("we don't smoke marijuana in Muskogee"). Sam Haggard później przyznał się do regularnego palenia. Klasyczna lekcja kontekstu vs realiów.
Współczesna Americana
- Sturgill Simpson — outlaw country revival
- Tyler Childers — Kentucky country, otwarcie o konopiach
- Margo Price — wokalistka, pro-legalizacja
Najważniejsze fakty
- Jazz lat 30. (Armstrong, Calloway, Waller) to początek muzyki konopnej.
- Reggae (Bob Marley, Peter Tosh) uczyniło ganję sakramentem.
- Rock 60-70 — Beatles, Dylan, Black Sabbath, Pink Floyd.
- Hip-hop złoty — Cypress Hill, Dr Dre 'The Chronic', Snoop, Method Man.
- Współczesny rap — Wiz Khalifa, Curren$y, Berner, Mac Miller.
- Polski rap — Paktofonika, O.S.T.R., Eldo, Quebonafide.
- Willie Nelson — aktywista pro-legalizacji #1.