Marihuana Medyczna na Padaczkę
CBD jako lek przeciwpadaczkowy. Epidiolex, zespół Dravet i Lennox-Gastaut, badania Devinsky 2017 NEJM, dawkowanie, refundacja w Polsce.
Najważniejsze: CBD to pierwszy zatwierdzony lek z kannabinoidem w historii — Epidiolex (GW Pharmaceuticals) został zarejestrowany przez FDA w 2018 i EMA w 2019 w leczeniu zespołów Dravet, Lennox-Gastaut i stwardnienia guzowatego. Przełomowe badanie Devinsky 2017 (NEJM): 39% redukcja napadów u dzieci z Dravet. Mechanizm: CBD moduluje TRPV1, GPR55 i system serotoninowy. Dawkowanie: 10-20 mg/kg/dzień. Konsultacja z neurologiem obowiązkowa — interakcje z klobazamem, walproinianem.
Padaczka — czym jest
Padaczka (epilepsja) to przewlekła choroba neurologiczna charakteryzująca się nawracającymi napadami spowodowanymi nadmiernymi wyładowaniami w mózgu. Dotyka ~1% populacji (w Polsce ok. 400 000 osób), z czego 30% to padaczka lekooporna — nie reaguje na klasyczne leki przeciwpadaczkowe.
Typy napadów
- Ogniskowe — początek w jednym obszarze mózgu (~60% przypadków)
- Uogólnione — od początku angażują oba półkule (toniczno-kloniczne, miokloniczne, nieświadomości)
- Status epilepticus — napad trwający >5 min lub seria napadów bez powrotu świadomości. Stan zagrożenia życia.
Padaczka lekooporna — kluczowe zespoły
- Zespół Dravet (SMEI) — ciężka padaczka miokloniczna niemowląt. Mutacja SCN1A. Pierwsze napady ok. 5-6 m.ż. Klasyczne leki słabo skuteczne, śmiertelność do 20%.
- Zespół Lennox-Gastaut — wieloskładnikowa encefalopatia, początek 3-5 r.ż. Wiele typów napadów dziennie. Upośledzenie umysłowe.
- Stwardnienie guzowate (TSC) — choroba genetyczna z guzami w mózgu. Padaczka u 80% pacjentów.
- Zespół CDKL5, Doose, Aicardi — rzadkie genetyczne encefalopatie z napadami.
Epidiolex — pierwszy lek CBD na świecie
Epidiolex (w Europie: Epidyolex) to oczyszczony farmaceutyczny CBD (98% czystości) produkowany przez GW Pharmaceuticals (obecnie Jazz Pharmaceuticals). Substancja: cannabidiol, dawkowanie: doustny roztwór 100 mg/ml.
Historia rejestracji
- Czerwiec 2018: FDA zatwierdza Epidiolex jako pierwszy lek z kannabinoidem dla padaczki w zespołach Dravet i Lennox-Gastaut
- Wrzesień 2019: EMA zatwierdza Epidyolex dla UE
- Lipiec 2020: FDA rozszerza wskazania o stwardnienie guzowate (TSC)
Wskazania zarejestrowane (EMA)
- Zespół Lennox-Gastaut u dzieci ≥2 r.ż.
- Zespół Dravet u dzieci ≥2 r.ż.
- Padaczka w przebiegu stwardnienia guzowatego (TSC) u dzieci ≥2 r.ż.
W każdym przypadku stosowany jako terapia uzupełniająca z innymi lekami przeciwpadaczkowymi (najczęściej klobazamem).
Skuteczność — badania kluczowe
Devinsky et al. 2017 (NEJM) — randomizowane badanie u dzieci z Dravet (n=120): 39% redukcja napadów w grupie CBD vs 13% placebo. 5% dzieci osiągnęło pełną remisję.
Thiele et al. 2018 (Lancet) — Lennox-Gastaut (n=171): 41.9% redukcja napadów drop w grupie 20 mg/kg vs 17.2% placebo.
French et al. 2021 — stwardnienie guzowate: 48.6% redukcja napadów ogniskowych.
Jak CBD działa przeciwpadaczkowo?
CBD ma złożony, plejotropowy mechanizm — działa na wiele celów molekularnych jednocześnie. To prawdopodobnie tłumaczy dlaczego pomaga w padaczkach lekoopornych, gdzie pojedyncze leki nie działają.
Kluczowe mechanizmy
- Modulacja TRPV1 (receptor waniloidowy) — desensytyzacja, zmniejszenie pobudzenia neuronalnego
- Antagonizm GPR55 — zmniejszenie uwalniania glutaminianu, zmniejszenie pobudzenia
- Hamowanie wychwytu adenozyny przez ENT1 → wzrost adenozyny → działanie hamujące
- Modulacja 5-HT1A (serotonina) — działanie przeciwlękowe, neuroprotekcyjne
- Wpływ na CYP3A4 i CYP2C19 — hamuje metabolizm klobazamu, podnosząc jego stężenie (efekt addytywny)
Jak dawkować CBD w padaczce
Dawkowanie u dzieci i dorosłych różni się znacząco od dawek wellness (10-50 mg/dzień). Terapia przeciwpadaczkowa wymaga 10-20 mg/kg/dzień.
Schemat Epidiolex (oficjalny)
- Tydzień 1-2: 2.5 mg/kg 2x dziennie = 5 mg/kg/dzień (titracja)
- Tydzień 3+: 5 mg/kg 2x dziennie = 10 mg/kg/dzień (dawka standardowa)
- Max: 10 mg/kg 2x dziennie = 20 mg/kg/dzień (dawka maksymalna)
Przykład — dziecko 20 kg
Dawka 10 mg/kg/dzień = 200 mg CBD/dzień (Epidiolex 2 ml × 100 mg/ml). Dawka maksymalna 20 mg/kg = 400 mg/dzień.
Olej CBD apteczny (poza Epidiolex)
Olej 10% (100 mg/ml) w sklepie ze suplementami zwykle nie wystarczy — żeby dać 200 mg CBD dziecku 20 kg, potrzeba 2 ml dziennie. Mała butelka 10 ml = 1000 mg starczy na 5 dni. Koszt: 200-400 zł/butelka × 6 = 1200-2400 zł miesięcznie.
Działania niepożądane
- Senność, sedacja (~30%)
- Zmniejszenie apetytu, biegunka (~20%)
- Podwyższone enzymy wątrobowe (transaminazy) — konieczne monitorowanie!
- Wymioty, zmęczenie
Interakcje CBD z lekami
CBD jest silnym inhibitorem CYP3A4 i CYP2C19. Te enzymy wątrobowe metabolizują wiele leków, w tym przeciwpadaczkowych.
Klobazam (Frisium) — kluczowa interakcja
CBD hamuje metabolizm klobazamu → wzrost stężenia aktywnego metabolitu (N-desmetylklobazamu) o 300-500%. Efekt: większa sedacja, ale też większa skuteczność. W badaniach Devinsky efekt CBD był silniejszy u dzieci stosujących klobazam.
Walproinian (Depakine) — ryzyko wątroby
CBD + walproinian = zwiększone ryzyko hepatotoksyczności. Konieczna kontrola enzymów wątrobowych. W przypadku podwyższenia ALT/AST × 3 — redukcja dawki lub odstawienie.
Inne istotne interakcje
- Warfaryna — wzrost INR, ryzyko krwawień
- Felbamat, topiramat — możliwe zmiany stężeń
- Stymulanty (metylfenidat) — sedacja CBD może łagodzić wzrost ciśnienia
- SSRI (fluoksetyna) — wzrost stężenia, ryzyko serotonergiczne
CBD na padaczkę w Polsce
Epidyolex w Polsce
Epidyolex jest zarejestrowany w Polsce od 2020. Refundowany od 1 listopada 2020 w określonych wskazaniach (decyzja MZ):
- Zespół Dravet u dzieci ≥2 r.ż.
- Zespół Lennox-Gastaut u dzieci ≥2 r.ż.
- Stwardnienie guzowate
Lek dostępny w aptekach na receptę — refundowany w 100% (program lekowy B.111). Koszt dla pacjenta: opłata ryczałtowa ~3.20 zł.
Jak uzyskać Epidyolex
- Konsultacja neurologa dziecięcego — diagnoza Dravet/LGS/TSC
- Zgłoszenie do programu lekowego B.111 (NFZ)
- Włączenie do programu — leczenie w wyspecjalizowanym ośrodku (oddział neurologii dziecięcej)
- Wizyty kontrolne co 3 miesiące — ocena skuteczności i bezpieczeństwa
Olej CBD apteczny (poza programem)
Dla padaczek innych niż Dravet/LGS/TSC — olej CBD nie jest refundowany. Można kupić w aptekach (np. CannabiGold 10%, CBD Med 20%) — koszt 200-600 zł/butelka 10 ml. Skuteczność niższa niż Epidyolex (mniej kontrolowana czystość).
Susz medyczny (THC) w padaczce
W Polsce nie ma rejestracji medycznego suszu wysokoCBD w padaczce (jedynie off-label przez wybranych neurologów). Częściej w USA i Kanadzie używa się odmian wysoko-CBD (ACDC, Charlotte's Web — ta druga nazwana na cześć Charlotte Figi).
Historia Charlotte Figi
Charlotte Figi (2006-2020) to dziewczynka z Kolorado, której historia zmieniła globalną politykę wobec CBD. Charlotte cierpiała na zespół Dravet — od 3 miesiąca życia miała setki napadów tygodniowo, klasyczne leki nie pomagały.
W 2012 rodzina znalazła odmianę konopi wysoko-CBD (potem nazwaną Charlotte's Web) wyhodowaną przez braci Stanley. Po podaniu oleju z tej odmiany — napady spadły z ~300/tydzień do 2-3/tydzień.
2013 — CNN i Sanjay Gupta nakręcili dokument Weed. Wzrost zainteresowania CBD globalnie. Tysiące rodzin zaczęło migrować do Kolorado. "Marijuana refugees".
Historia Charlotte przyspieszyła:
- Federalną zmianę pozycji wobec CBD (Farm Bill 2018)
- Rozwój Epidiolex (GW Pharmaceuticals)
- Legalizację marihuany medycznej w kolejnych stanach USA
- Globalne zainteresowanie CBD w pediatrii
Charlotte zmarła w kwietniu 2020 w wieku 13 lat z powodu komplikacji po COVID-19. Jej dziedzictwo — uratowane życia dziesiątek tysięcy dzieci z padaczką lekooporną.
Najważniejsze fakty
- Epidiolex (Epidyolex) — 1. zarejestrowany lek z kannabinoidem (FDA 2018, EMA 2019).
- Wskazania: zespoły Dravet, Lennox-Gastaut, stwardnienie guzowate.
- Skuteczność: ~39% redukcja napadów w Dravet (Devinsky 2017 NEJM).
- Dawka: 10-20 mg/kg/dzień. Monitorowanie wątroby konieczne.
- Kluczowa interakcja z klobazamem (wzrost stężenia 300-500%).
- W Polsce: refundowany od 2020 w programie B.111 (100% refundacja).
- Inne padaczki — olej CBD apteczny (200-600 zł/mies), bez refundacji.